Giãn tĩnh mạch thực quản độ 2 là gì? Nguyên nhân, cách chữa

Giãn tĩnh mạch thực quản độ 2 là gì?

Theo hệ thống phân loại bởi Hiệp hội Nghiên cứu các bệnh về gan Hoa Kỳ thì giãn tĩnh mạch thực quản độ 2. Là một tình trạng trong đó các tĩnh mạch ngụ tại khu vực thực quản bị giãn ra. Nguyên nhân được xác định do tĩnh mạch thực quản phải chịu một nguồn áp lực khiến cho máu phải chảy ngược lại vào các tĩnh mạch thực quản thay vì đi về các nguồn các trong cơ thể. Từ đó gây ra hiện tượng giãn nở. 

Phần lớn bệnh nhân bị giãn tĩnh mạch thực quản cấp độ 2 hoặc bất kể cấp độ nào đều là do tác động bởi các bệnh lý về gan gây ra, điển hình là xơ gan. Giãn tĩnh mạch thực quản cấp độ 2 được đánh giá dựa trên sự hạn chế mức độ lưu thông máu, độ giãn nở và đàn hồi kém của tĩnh mạch. 

Về cấu trúc nhận dạng giãn tĩnh mạch độ 2 trên hình ảnh siêu âm thì chúng có hình xâu chuỗi, búi giãn có màu hằn đỏ. Quan sát kỹ sẽ thấy ở cấp độ này tĩnh mạch giãn sẽ chiếm khoảng ⅓ diện tích tổng trong lòng thực quản.

Giãn tĩnh mạch thực quản độ 2 trong giai đoạn này nếu không được điều trị sẽ tiếp tục tiến triển thành cấp độ 3 – Giai đoạn biến chứng với nhiều rủi ro cao như biến chứng xuất huyết tiêu hóa nghiêm trọng gây mất máu, gây sốc và gây tử vong.

Xem thêm>>> “Nhận biết bệnh giãn tĩnh mạch thực quản và 4 cách điều trị”

Nguyên nhân gây ra giãn tĩnh mạch thực quản cấp độ 2

Tăng áp lực tĩnh mạch cửa là nguyên nhân chủ đích dẫn đến giãn tĩnh mạch thực quản độ 2. Khác với các căn bệnh khác thường hay bị do yếu tố tuổi tác động gây nên thì giãn tĩnh mạch thực quản độ 2 lại thường không liên quan đến yếu tố tuổi tác. 

Giải thích cụ thể hơn về vấn đề này, TS, BS Nguyễn Ngọc Thành – Tĩnh mạch An Viên cho biết:

Bình thường gan là cơ quan quan trọng trong cơ thể có chức năng giúp lọc thải độc tố khỏi máu, máu tiếp đó được tĩnh mạch cửa. Toàn bộ hệ thống tĩnh mạch cửa được tập chung và thực hiện trách nhiệm đưa máu di chuyển tuần hoàn đến tim và lần lượt phân bổ dòng máu tuần hoàn khắp cơ thể.

Tuy nhiên khi gan gặp vấn đề, cụ thể là trường hợp xơ gan đã phát triển và hình thành các mô sẹo phát triển khắp ra gan. Từ đó gây cản trở nặng cho vấn đề tuần hoàn máu, làm máu chảy ngược lại các tĩnh mạch xung quanh trong đó có cả tĩnh mạch cửa cũng phải hứng chịu điều này. Tĩnh mạch cửa gặp áp lực lại gây ra bệnh giãn tĩnh mạch thực quản và cứ thế quá trình này lặp vòng.

Do đó ở những đối tượng gan nhiễm mỡ, gan nhiễm bia, rượu… Đều có nguy cơ cao bị giãn tĩnh mạch thực quản độ 2. Giãn tĩnh mạch thực quản độ 2 không phải lúc nào cũng có biến chứng xuất huyết (đây là biến chứng cực kỳ nặng nề). Tuy nhiên ở những người đã bị xơ gan nặng thì rủi ro bị vỡ tĩnh mạch gây xuất huyết là rất cao.

Triệu chứng của giãn tĩnh mạch thực quản độ 2

Một điều cực kỳ đáng lo ngại đó là triệu chứng giãn tĩnh mạch thực quản cấp độ 2 hay suy giãn tĩnh mạch thực quản độ 3 đều không có biểu hiện gì đặc biệt. Thậm trí căn bệnh này còn gần như không biểu hiện rõ trong giai đoạn đầu. Và chỉ đến khi có hiện tượng xuất huyết do vỡ búi giãn tĩnh mạch thực quản, lúc này người bệnh mới cảm nhận được các triệu chứng nặng nề như:

• Nôn ra máu: Đây là một trong những dấu hiệu nghiêm trọng của giãn tĩnh mạch thực quản cấp độ 2. Bởi đây cũng là lúc tĩnh mạch thực quản đã bị vỡ, gây chảy máu và khiến người bệnh nôn ra máu. Máu lúc này thường có làm đỏ tươi hoặc đỏ sẫm.
• Đại tiện phân đen: Trường hợp tĩnh mạch thực quản đã bị vỡ sẽ làm máu chảy xuống hệ tiêu hóa. Đây chính là điều kiện khiến phân có màu đen hoặc lẫn máu.
• Mất máu, da tái, nhợt nhạt, thở hụt hơi: Do mất máu nên người bệnh cảm thấy chóng mặt, hoa mắt, mệt mỏi, thở không ra hơi,… 
• Chóng mặt, ngất xỉu: Trường hợp mất máu quá nhiều do vỡ tĩnh mạch có thể khiến người bệnh ngất xỉu đột ngột ngay lúc đó.
• Lú lẫn, mất ý thức: Khi bị vỡ tĩnh mạch sẽ dẫn đến xuất huyết nặng làm mất nhiều máu. Điều này khiến lượng máu và oxy lưu thông đến não đột ngột giảm dẫn đến tình trạng lú lẫn.
• Vàng da, vàng mắt: Đây là triệu chứng điển hình của bệnh gan. Tuy nhiên như đã nói gan là khởi nguồn dẫn đến giãn tĩnh mạch cửa. Do đó khi có dấu hiệu này người bệnh cũng cần đi khám để phát hiện rủi ro về bệnh.
• Cổ trướng, đau khi nuốt nước bọt: Đây là tình trạng tích tụ chất dịch lỏng thường là do bệnh xơ gan.

Phương pháp chẩn đoán giãn tĩnh mạch thực quản độ 2

Việc chẩn đoán giãn tĩnh mạch thực quản độ 2 là điều rất quan trọng để đánh giá chính xác về tính trạng bệnh. Từ đó đề xuất kế hoạch điều trị phù hợp, ngăn chặn tuyệt đối các rủi ro xấu xảy ra trong tương lai.

Khám lâm sàng

Bước đầu tiên trong chẩn đoán giãn tĩnh mạch thực quản độ 2 là khám lâm sàng. Ở bước này, bác sĩ sẽ thu thập thông tin từ người bệnh như triệu chứng đang bị, quan sát biểu hiện bên ngoài, khai thác tiền sức các nhân, có thói quen hút thuốc uống rượu bia, gia đình có ai mắc không… 

Thực hiện nội soi và các xét nghiệm liên quan

Thăm khám lâm sàng chỉ là bước đầu đưa ra những phán đoán giãn tĩnh mạch thực quản độ 2. Tuy nhiên các phán đoán này chưa có cơ sở. Vì thế người bệnh buộc phải trải qua quá trình khám chuyên sâu bằng nội soi và thực hiện một số xét nghiệm quan trọng. 

Một số phương pháp chẩn đoán cận lâm sàng được dùng trong phác đồ điều trị giãn vỡ tĩnh mạch thực quản Bộ Y tế. Sẽ giúp xác định nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng của bệnh nhân. Hiện nay kỹ thuật nội soi đường tiêu hóa là kỹ thuật nội soi giúp chẩn đoán chuẩn xác các diễn biến và thực trạng giãn tĩnh mạch thực quản đang diễn ra. 

Tuy nhiên với một số trường hợp đặc biệt, có tiên lượng xấu sẽ được chỉ định kết hợp nội soi với sinh thiết. Kỹ thuật nội soi cho phép kiểm tra, quan sát hình ảnh các cơ quan trong bụng, đánh giá toàn bộ chức năng gan, tốc độ lưu thông máu, mức độ giãn tĩnh mạch thực quản, nguyên nhân gây tắc nghẽn máu…

Ngoài việc nội soi bệnh nhân giãn tĩnh mạch thực quản độ 2. Còn phải thực hiện một số xét nghiệm liên quan thông qua siêu âm ổ bụng, siêu âm Doppler, chụp CT scan, chụp cộng hưởng từ MRI, đo áp lực tĩnh mạch cửa bằng ống thông ngược dòng, đo áp lực tĩnh mạch cửa gan bằng chỉ số gradient… Để:

• Xét nghiệm máu
• Xét nghiệm đo lường các chỉ số men gan
• Xét nghiệm chẩn đoán xơ gan
• Xét nghiệm có đông máu không
• Xét nghiệm virus viêm gan B & C
• Xét nghiệm nồng độ albumin trong máu

Phác đồ điều trị giãn tĩnh mạch thực quản cấp độ 2

Mục tiêu chính đặt ra trong việc lên phác đồ điều trị giãn tĩnh mạch thực quản cấp độ 2 đó là ngăn chặn tiến triển thành giai đoạn 3, ngăn chặn thêm tổn thương gan. Đặc biệt là giảm nguy cơ đối diện với biện chứng xuất huyết. Việc điều trị được chia thành nội và ngoại khoa như sau:

Điều trị bằng dùng thuốc ức chế

Nhằm giảm nguy cơ vỡ tĩnh mạch thực quản, giảm triệu chứng và để kiểm soát tốt áp lực tĩnh mạch cửa, một số loại thuốc được được áp dụng phổ biến như:

• Sử dụng thuốc hạ huyết áp để giảm áp lực ở các tĩnh mạch cửa.
• Thuốc chẹn thụ thể beta giảm nguy cơ xuất huyết và giảm áp lực tĩnh mạch cửa 
• Điều trị cầm máu
• Dùng thuốc tiêm để làm chậm lưu lượng máu và ngăn máu tiếp tục di chuyển về tĩnh mạch cửa
• Truyền máu, truyền dịch để kiểm soát tình trạng mất máu và ngăn ngừa hiện tượng sốc do mất máu vì vỡ tĩnh mạch
• Dùng kháng sinh: Dùng kháng sinh để ngăn nhiễm trùng.

Việc điều trị bằng thuốc chỉ hiệu quả trong trường hợp ngăn ngừa chảy máu xuất huyết, ngăn chặn tạm thời sự phát triển của bệnh và không thể điều trị dứt điểm giãn tĩnh mạch thực quản độ 2.

Điều trị bằng ngoại khoa 

• Thắt búi tĩnh mạch: Quá trình này cần đến việc nội soi để thắt búi tĩnh mạch tại thực quản, ngăn việc chảy máu tiếp tục diễn ra. Việc thắt búi này sẽ được cố định lại bằng vòng thun cao su và làm lại sau 4 tuần cho đến khi máu không còn chảy.  
• Phẫu thuật lách xa: Nối tĩnh mạch thận trái với tĩnh mạch chính của lá lách để cải thiện tình trạng xuất huyết do vỡ búi giãn tĩnh mạch thực quản.

• Phẫu thuật TIPS: Trường hợp xuất huyết do vỡ các búi giãn tĩnh mạch thực quản sẽ được chỉ định cách này.
• Đặt Shunt: Đặt Shunt vào hệ thống cửa trong gan xuyên tĩnh mạch cảnh để chặn sự chảy máu do xơ gan nặng.  Kỹ thuật này cần được thực hiện bởi bác sĩ giỏi để và cần chọn được Stent vừa vặn kích thước.
• Phẫu thuật ghép gan: Đây là phương pháp cuối cùng đối với trường hợp giãn tĩnh mạch thực quản có xuất huyết nghiêm trọng và tái phát. Nhưng phương pháp này thường không khả thi do tốn kém và số lượng gan phù hợp cũng như gan được hiến rất ít.

Biến chứng thường gặp của giãn tĩnh mạch thực quản cấp độ 2

Xuất huyết vừa là triệu chứng nhưng cũng là biến chứng nghiêm trọng của giãn tĩnh mạch thực quản cấp độ 2. Tình trạng sẽ tái phát rất nhiều lần nếu không được trị dứt điểm và chúng cũng kéo theo nhiều hệ luỵ. 

Một khi người bệnh bị chảy máu nhiều sẽ dẫn đến nguy cơ sốc và tử vong. Như vậy có thể thấy chảy máu là biến chứng nguy hiểm và đe dọa tính mạng người giãn tĩnh mạch thực quản. Ngoài biến chứng này còn có một vài biến chứng khác cũng thường gặp như:

• Giãn tĩnh mạch dạ dày
• Thủng thực quản
• Suy nhược nặng nề 
• Cơ thể bị suy đa tạng

Có thể bạn quan tâm>>> “Chế độ ăn cho người giãn tĩnh mạch thực quản”

Phòng ngừa giãn tĩnh mạch thực quản cấp độ 2

Giãn tĩnh mạch thực quản độ 2 là căn bệnh nguy hiểm. Do đó việc bảo tồn chức năng gan và duy trì một hệ thống tĩnh mạch khỏe mạnh để hỗ trợ lưu thông máu trơn tru là việc mà mọi người cần làm để phòng bệnh giãn tĩnh mạch thực quản độ 2 từ đầu:

• Cai thuốc lá, thuốc lào ngay hôm nay
• Cai rượu bia
• Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh ăn nhiều rau xanh, thịt nạc nhiều protein và giảm chất béo, tránh đồ chiên xào…
• Vận động điều độ hàng ngày
• Tránh tiếp xúc với các loại hóa chất độc hại như tẩy đồ gia dụng, tẩy quần áo, thuốc xịt côn trùng, thuốc nhuộm… 
• Quan hệ tình dục an toàn
• Tiêm phòng đầy đủ đặc biệt là vắc xin ngừa viêm gan B và C.
• Định kỳ thăm khám sức khỏe nhằm đánh giá chức năng gan, sớm phát hiện các bất thường ở tĩnh mạch cửa và có hướng điều trị kịp thời giãn tĩnh mạch thực quản độ 2.

Có thể thấy những tác hại khôn lường mà giãn tĩnh mạch thực quản cấp độ 2 đem lại với cơ thể. Do đó việc tìm hiểu về bệnh cũng như cách phòng tránh là điều mọi người cần làm ngay hôm nay.

________________________________________________

AN VIÊN – ĐỊA CHỈ ĐIỀU TRỊ SUY GIÃN TĨNH MẠCH ĐÁNG TIN CẬY

Hotline: 0985594561