Suy giãn tĩnh mạch ở nam giới: Vì sao nam giới tập gym, lao động nặng dễ mắc nhưng thường bỏ qua?

Suy giãn tĩnh mạch ở nam giới có phổ biến như phụ nữ không?

Tỷ lệ mắc suy giãn tĩnh mạch ở nam giới nhìn chung thấp hơn nữ giới, nhưng đây vẫn là bệnh lý khá phổ biến. Một tổng quan dịch tễ học cho thấy tỷ lệ giãn tĩnh mạch được ghi nhận dao động khoảng 2-56% ở nam và dưới 1-73% ở nữ, tùy quốc gia, độ tuổi, tiêu chuẩn chẩn đoán và phương pháp khảo sát. Tại Việt Nam, một số cơ sở y tế dẫn số liệu khoảng 56% nam giới và 73% nữ giới, nhưng cần hiểu đây không phải tỷ lệ cố định cho mọi nam giới trưởng thành mà là mức ước tính được báo cáo từ các nguồn dịch tễ khác nhau.

So với nữ giới, nam giới có thể có tỷ lệ mắc thấp hơn do không chịu những yếu tố đặc thù như thai kỳ và thay đổi nội tiết liên quan đến sinh sản. Tuy nhiên, tuổi cao, tiền sử gia đình, thừa cân, ít vận động, đứng hoặc ngồi trong thời gian dài và công việc mang vác nặng đều có thể làm tăng nguy cơ suy giãn tĩnh mạch chi dưới. Vì vậy, việc cho rằng suy giãn tĩnh mạch là “bệnh của phụ nữ” là quan niệm dễ khiến nam giới bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo ban đầu.

Tại Chuyên khoa Tĩnh mạch An Viên, nam giới cũng cần chú ý khi xuất hiện các biểu hiện như chân nặng, mỏi, đau hoặc phù tăng khi đứng lâu, chuột rút về đêm, tê tức hoặc các tĩnh mạch nổi ngoằn ngoèo dưới da. Những triệu chứng này ban đầu có thể khá nhẹ và dễ bị nhầm với tình trạng mỏi cơ sau khi tập luyện hoặc lao động. Khi triệu chứng kéo dài, tái diễn hoặc xuất hiện tĩnh mạch nổi rõ, người bệnh nên được bác sĩ chuyên khoa đánh giá và cân nhắc siêu âm Doppler tĩnh mạch để xác định tình trạng dòng máu và mức độ suy van tĩnh mạch.

Vì sao nam giới tập gym, vác tạ nặng dễ bị giãn tĩnh mạch chân tay?

Các bài tập cường độ cao như squat, deadlift, leg press hoặc nâng tạ nặng có thể làm tăng áp lực trong ổ bụng và ảnh hưởng tạm thời đến dòng máu tĩnh mạch từ chân về tim. Khi tập quá sức, nín thở hoặc gắng sức mạnh, áp lực lên hệ tĩnh mạch có thể tăng, nhất là ở người có yếu tố nguy cơ hoặc van tĩnh mạch yếu. Tuy nhiên, tập gym không đồng nghĩa chắc chắn gây suy giãn tĩnh mạch ở nam giới. Ở tay, giãn tĩnh mạch ít gặp hơn chân, nhưng người thường xuyên nâng hoặc mang vật nặng vẫn có thể thấy tĩnh mạch tay nổi rõ.

Một số yếu tố khiến nam giới tập gym dễ bỏ qua dấu hiệu bất thường:

• Nặng, mỏi chân sau khi tập dễ bị nhầm với đau cơ hoặc tình trạng cơ bắp đang phục hồi sau vận động.
• Tĩnh mạch xanh nổi rõ ở bắp chân, cánh tay thường được cho là biểu hiện cơ bắp săn chắc, “cắt nét”, trong khi một số trường hợp có thể liên quan đến tĩnh mạch giãn.
• Tâm lý muốn tăng cơ, tăng sức mạnh khiến người tập tiếp tục duy trì cường độ cao dù đã xuất hiện cảm giác nặng chân, đau, tức hoặc phù.
• Nâng tạ quá sức và nín thở khi gắng sức có thể làm tăng áp lực trong ổ bụng, từ đó ảnh hưởng đến tuần hoàn tĩnh mạch trong thời điểm tập luyện.
• Tập luyện khi đã có yếu tố nguy cơ như tiền sử gia đình, thừa cân, công việc phải đứng lâu hoặc từng xuất hiện tĩnh mạch nổi có thể khiến các dấu hiệu bệnh dễ được phát hiện muộn.

Nam giới làm nghề đặc thù (tài xế, bốc vác, bộ đội, PT gym) đối mặt nguy cơ nào?

Ngoài nhóm tập luyện thể hình, các nghề phải ngồi lâu, đứng lâu hoặc thường xuyên mang vác nặng đều có nguy cơ làm tăng áp lực lên tĩnh mạch chân, khiến máu dễ ứ đọng và lâu dần có thể dẫn đến suy giãn tĩnh mạch ở nam giới. Những nhóm nam giới cần đặc biệt lưu ý gồm tài xế đường dài, công nhân bốc vác, xây dựng, bộ đội, quân nhân và huấn luyện viên thể hình.

• Tài xế đường dài: Ngồi liên tục nhiều giờ khiến máu ở chân khó lưu thông và dễ bị ứ đọng. Khi tình trạng này kéo dài, nguy cơ suy giãn tĩnh mạch có thể tăng lên rõ rệt.
• Người bốc vác, công nhân xây dựng: Việc đứng lâu hoặc mang vác nặng làm tăng áp lực lên hệ tĩnh mạch chi dưới. Lâu dần, điều này có thể khiến thành mạch yếu đi và dễ xuất hiện triệu chứng.
• Quân nhân, bộ đội: Hành quân và đứng gác trong thời gian dài khiến đôi chân phải chịu tải liên tục. Nếu kết hợp thêm mang vác nặng, nguy cơ rối loạn tuần hoàn tĩnh mạch sẽ cao hơn.
• Huấn luyện viên thể hình (PT gym): Công việc đòi hỏi đứng nhiều giờ liên tục để hướng dẫn học viên. Đồng thời, việc tập luyện cường độ cao cũng góp phần làm tăng áp lực lên hệ tĩnh mạch chân.

Điểm chung của những nhóm nghề này là các yếu tố nguy cơ có thể tích lũy theo thời gian nhưng biểu hiện ban đầu thường không rõ ràng. Cảm giác nặng chân, mỏi chân, phù nhẹ hoặc tĩnh mạch nổi có thể bị xem là hệ quả bình thường của công việc. Khi các triệu chứng xuất hiện thường xuyên hoặc tăng dần, nam giới nên chủ động kiểm tra tĩnh mạch chi dưới để đánh giá nguyên nhân và có hướng xử lý phù hợp.

Xem thêm: Mẹo hay: Hơn 85% tài xế đường dài thoát suy giãn tĩnh mạch nhờ 6 lời khuyên từ chuyên gia

Vì sao nam giới thường phát hiện bệnh muộn hơn nữ giới?

Theo kinh nghiệm của bác sĩ, suy giãn tĩnh mạch ở nam giới thường phát hiện muộn hơn do ít chú ý đến các dấu hiệu ban đầu và dễ cho rằng cảm giác nặng, mỏi chân là hệ quả của công việc hoặc tập luyện. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

• Tâm lý chủ quan: Nhiều nam giới cho rằng suy giãn tĩnh mạch chủ yếu gặp ở phụ nữ nên không nghĩ bản thân cũng có nguy cơ mắc bệnh.
• Nhầm với tình trạng đau mỏi do vận động: Cảm giác nặng chân, đau hoặc mỏi sau khi làm việc, chạy bộ hay tập gym dễ bị xem là phản ứng bình thường của cơ thể.
• Xem tĩnh mạch nổi là vấn đề thẩm mỹ: Ở người tập thể thao, các đường tĩnh mạch nổi trên chân hoặc tay đôi khi được xem là dấu hiệu cơ bắp săn chắc nên ít được chú ý đến khả năng bất thường của tĩnh mạch.
• Ít chủ động kiểm tra khi chưa có triệu chứng rõ: Khi bệnh mới xuất hiện, các biểu hiện có thể nhẹ và không gây ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt, khiến người bệnh trì hoãn thăm khám.
• Đặc thù công việc và lối sống: Những người phải ngồi lâu, đứng lâu, mang vác nặng hoặc vận động cường độ cao có thể quen với tình trạng đau mỏi chân, từ đó khó nhận ra dấu hiệu bất thường đang tiến triển.

Việc phát hiện muộn có thể khiến suy giãn tĩnh mạch tiến triển đến các biểu hiện rõ rệt hơn như phù chân, thay đổi màu da, viêm tĩnh mạch nông hoặc hình thành vết loét. Vì vậy, khi tình trạng nặng chân, đau, phù hoặc tĩnh mạch nổi xuất hiện kéo dài và tái diễn, nam giới nên được bác sĩ chuyên khoa tĩnh mạch đánh giá thay vì chỉ xem đó là biểu hiện do tuổi tác, công việc hoặc tập luyện.

Dấu hiệu giãn tĩnh mạch tay chân ở nam giới dễ bị nhầm

Do đặc thù vận động nhiều, các dấu hiệu suy giãn tĩnh mạch ở nam giới đôi khi dễ bị nhầm với mỏi cơ sau tập luyện hoặc lao động. Nam giới nên chú ý những biểu hiện bất thường ở tĩnh mạch chân và tay, đặc biệt khi triệu chứng kéo dài hoặc tái diễn:

• Nặng, mỏi chân kéo dài: Cảm giác nặng chân không giảm sau khi nghỉ ngơi, nhất là tăng lên vào cuối ngày hoặc sau khi đứng, ngồi lâu. Triệu chứng này thường không cải thiện dù đã nghỉ ngơi đầy đủ.
• Tĩnh mạch nổi ngoằn ngoèo: Các đường tĩnh mạch xanh hoặc tím nổi rõ, có thể phồng và tạo thành búi dưới da. Đây khác với những đường tĩnh mạch nổi phẳng thường thấy ở người ít mỡ dưới da hoặc tập luyện thường xuyên. Tình trạng này có thể rõ hơn khi đứng lâu hoặc vận động mạnh.
• Chuột rút về đêm: Chuột rút, đặc biệt ở bắp chân, xuất hiện lặp lại và không nhất thiết liên quan đến một buổi tập nặng. Tần suất chuột rút tăng dần có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm.
• Cảm giác đau, tức hoặc châm chích: Có thể xuất hiện dọc vùng tĩnh mạch ở chân; cảm giác bất thường ở tay cũng cần được lưu ý nếu kéo dài hoặc kèm tĩnh mạch nổi bất thường. Cảm giác này có thể tăng khi thời tiết nóng hoặc sau khi vận động.
• Phù chân vào cuối ngày: Cổ chân hoặc mu bàn chân có thể sưng nhẹ, rõ hơn sau thời gian dài đứng, ngồi hoặc lái xe. Phù thường giảm khi kê cao chân nhưng dễ tái phát.
• Thay đổi màu sắc và tình trạng da: Da vùng cẳng chân có thể sẫm màu, khô hoặc thay đổi cấu trúc khi bệnh tiến triển. Nếu không được kiểm soát, tình trạng này có thể tiến triển nặng hơn theo thời gian.

Xem thêm: 7 nguyên nhân gây hay bị chuột rút và tê chân 

Phương pháp điều trị phù hợp với nam giới vận động nhiều 

Trước khi điều trị, tại Chuyên khoa Tĩnh Mạch An Viên, bác sĩ sẽ chỉ định siêu âm Doppler mạch máu để đánh giá chính xác mức độ suy van, vị trí tĩnh mạch bị trào ngược, từ đó đưa ra phác đồ phù hợp với từng người, đặc biệt là người có nhu cầu duy trì vận động, tập luyện thể thao lâu dài. Một số phương pháp can thiệp hiện đang được áp dụng tại An Viên, phù hợp với nhóm nam giới cần hồi phục nhanh để quay lại tập luyện hoặc công việc:

• Can thiệp laser nội tĩnh mạch (EVLA): Sử dụng năng lượng laser để làm xơ hóa và đóng tĩnh mạch bị suy giãn từ bên trong, ít xâm lấn, thời gian hồi phục ngắn.
• Bơm keo sinh học (Venaseal): Không cần gây tê nhiều vị trí, không để lại vết bầm lớn, phù hợp với người muốn sớm trở lại vận động.
• Điều trị nội khoa kết hợp: mang vớ y khoa hỗ trợ trong và sau tập luyện, dùng thuốc tăng trương lực tĩnh mạch theo chỉ định, điều chỉnh cường độ và loại bài tập (ưu tiên đi bộ, đạp xe, bơi lội thay vì squat/deadlift tạ nặng trong giai đoạn điều trị).

Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, vị trí tĩnh mạch tổn thương và mục tiêu vận động của từng người. Đội ngũ bác sĩ chuyên khoa tại An Viên trực tiếp thăm khám, tư vấn phác đồ cụ thể cho từng bệnh nhân dựa trên kết quả siêu âm và đặc thù công việc, luyện tập của họ.

Bác sĩ chuyên khoa tĩnh mạch An Viên tư vấn

Chuyên khoa Tĩnh Mạch An Viên, các bác sĩ khuyến nghị nam giới, đặc biệt là người thường xuyên tập luyện cường độ cao hoặc làm công việc phải đứng, ngồi hay mang vác nặng trong thời gian dài, nên chủ động kiểm tra tĩnh mạch khi xuất hiện dấu hiệu bất thường. Việc thăm khám sớm giúp xác định nguyên nhân, mức độ tổn thương và có hướng điều chỉnh phù hợp thay vì chờ đến khi triệu chứng ảnh hưởng rõ đến công việc, tập luyện và sinh hoạt. Một số lưu ý được bác sĩ chuyên khoa khuyến nghị:

• Không nên tự ý ngừng tập luyện hoàn toàn: Khi nghi ngờ suy giãn tĩnh mạch, người bệnh nên thăm khám để xác định tình trạng và được hướng dẫn điều chỉnh cường độ, tư thế hoặc bài tập phù hợp.
• Điều trị sớm giúp chủ động kiểm soát bệnh: Tùy mức độ suy giãn tĩnh mạch, bác sĩ có thể lựa chọn phương pháp điều trị bảo tồn hoặc can thiệp phù hợp, qua đó hỗ trợ người bệnh sớm trở lại công việc và hoạt động thể chất.
• Sử dụng vớ y khoa đúng chỉ định: Vớ áp lực có thể hỗ trợ giảm các triệu chứng như nặng chân, đau hoặc phù ở một số người bệnh. Việc lựa chọn mức áp lực và thời điểm sử dụng nên theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
• Theo dõi các dấu hiệu bất thường: Tĩnh mạch nổi rõ kèm đau, nặng chân, phù, chuột rút hoặc thay đổi da là những biểu hiện không nên bỏ qua, đặc biệt khi thường xuyên tái diễn.

Suy giãn tĩnh mạch ở nam giới không chỉ là vấn đề thẩm mỹ mà có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động và chất lượng cuộc sống nếu không được phát hiện, đánh giá đúng. Nếu bạn thường xuyên tập gym, lao động nặng, phải đứng hoặc ngồi lâu và nhận thấy các dấu hiệu bất thường ở tĩnh mạch tay chân, hãy chủ động thăm khám tại Tĩnh Mạch An Viên để được bác sĩ đánh giá và siêu âm Doppler khi cần. Từ kết quả thăm khám, bác sĩ có thể tư vấn hướng điều trị phù hợp với tình trạng tĩnh mạch, đặc thù công việc và mục tiêu vận động của mỗi người.

________________________

AN VIÊN – ĐỊA CHỈ ĐIỀU TRỊ SUY GIÃN TĨNH MẠCH ĐÁNG TIN CẬY

☎ Hotline tư vấn: 0985594561