Những lời khuyên dành cho bệnh nhân suy tĩnh mạch giúp người bệnh biết cách chăm sóc chân, giảm đau mỏi và hạn chế các thói quen không tốt. Từ việc đi bộ, kê cao chân đến sử dụng vớ y khoa, mỗi thói quen đều có thể giúp chân dễ chịu hơn. Cùng Tĩnh Mạch An Viên tìm hiểu 20 lời khuyên hữu ích để chăm sóc đôi chân mỗi ngày.
Đừng chủ quan khi chân thường xuyên đau mỏi vào cuối ngày
Đau mỏi, nặng chân hoặc căng tức bắp chân vào cuối ngày có thể là dấu hiệu của suy tĩnh mạch chi dưới. Những triệu chứng này thường xuất hiện rõ hơn khi đứng hoặc ngồi lâu và giảm sau khi nghỉ ngơi, kê cao chân. Nếu tình trạng kéo dài hoặc thường xuyên tái diễn, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân.

Trường hợp cô giáo Thu Hà điều trị tại Tĩnh Mạch An Viên là một ví dụ. Ban đầu, cô nghĩ đau mỏi chân chỉ do gần 20 năm đứng lớp nên không quá lo lắng. Khi tình trạng nặng chân, phù cổ chân và chuột rút kéo dài, cô đi khám và được phát hiện suy tĩnh mạch qua siêu âm Doppler.
Ghi lại thời điểm chân đau, phù để theo dõi bệnh tốt hơn
Người bị suy tĩnh mạch nên ghi lại thời điểm chân đau, nặng mỏi hoặc phù mỗi ngày để theo dõi tình trạng bệnh. Việc này giúp nhận biết khi nào triệu chứng tăng lên và cung cấp thông tin hữu ích cho bác sĩ khi thăm khám. Người bệnh có thể theo dõi bằng những cách đơn giản sau:
- Ghi lại thời điểm đau, phù: Chú ý chân đau nhiều vào buổi sáng, chiều hay tối.
- Theo dõi sau khi vận động: Xem chân có nặng mỏi hơn khi đứng lâu, ngồi nhiều hoặc đi bộ không.
- Chụp ảnh cổ chân: Chụp vào buổi sáng và chiều để so sánh mức độ phù.
- Quan sát dấu hiệu khác: Ghi lại tình trạng chuột rút, ngứa da, nổi gân xanh hoặc da đổi màu.
Không ngồi làm việc liên tục nhiều giờ mà không vận động
Người bị suy tĩnh mạch không nên ngồi làm việc liên tục nhiều giờ vì dễ khiến chân nặng mỏi, căng tức và phù. Khi ngồi lâu, cơ bắp chân ít hoạt động nên máu từ chân trở về tim kém hiệu quả hơn. Vì vậy, người làm văn phòng, lái xe hoặc thường xuyên sử dụng máy tính cần chủ động vận động trong ngày. Để giảm cảm giác nặng chân, người bệnh nên:

- Đứng dậy đi lại: Sau khoảng 30-60 phút ngồi làm việc, nên đứng lên đi bộ vài phút nếu có thể.
- Gập duỗi cổ chân: Thực hiện nhiều lần khi ngồi để hỗ trợ lưu thông máu.
- Nhón gót chân: Nâng và hạ gót nhẹ nhàng để cơ bắp chân hoạt động.
- Thay đổi tư thế ngồi: Tránh ngồi bắt chéo chân hoặc giữ nguyên một tư thế quá lâu.
Nếu công việc phải đứng lâu, hãy chủ động đổi tư thế
Người bị suy tĩnh mạch không nên đứng một chỗ quá lâu vì dễ khiến chân đau mỏi, nặng chân và phù. Những người làm nghề giáo viên, bán hàng, đầu bếp hoặc phục vụ thường gặp tình trạng này do phải đứng nhiều giờ mỗi ngày. Vì vậy, người bệnh nên thường xuyên thay đổi tư thế để chân bớt khó chịu.
Khi làm việc, bạn có thể đi lại vài phút, nhón gót nhẹ hoặc đổi chân trụ để giúp máu lưu thông tốt hơn. Nếu có thời gian, hãy ngồi nghỉ và kê cao chân ở tư thế thoải mái. Người bệnh không cần bỏ công việc đang làm mà chỉ nên tránh đứng yên quá lâu và nghỉ ngơi hợp lý.
Khi đi máy bay hoặc xe khách đường dài, đừng để chân bất động
Người bị suy tĩnh mạch không nên ngồi bất động quá lâu khi đi máy bay hoặc xe khách vì dễ khiến chân đau mỏi, nặng chân và phù. Đặc biệt, những chuyến đi kéo dài trên 4 giờ có thể làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông ở một số người, nhất là người từng bị huyết khối hoặc mới phẫu thuật.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), người bệnh nên:
- Thường xuyên vận động chân: Đi lại vài phút khi có điều kiện an toàn, tránh ngồi yên suốt chuyến đi.
- Gập duỗi cổ chân: Nâng hạ gót chân nhiều lần khi ngồi để hỗ trợ lưu thông máu.
- Mặc quần áo thoải mái: Tránh mặc quần quá chật hoặc bó sát vùng chân.
- Hỏi ý kiến bác sĩ: Nếu từng bị huyết khối hoặc có nguy cơ cao, nên được tư vấn trước chuyến đi.
Duy trì đi bộ đều đặn thay vì chỉ nằm nghỉ
Người bị suy tĩnh mạch nên duy trì thói quen đi bộ mỗi ngày thay vì chỉ nằm nghỉ. Khi đi bộ, cơ bắp chân hoạt động giúp máu từ chân trở về tim tốt hơn, từ đó hỗ trợ giảm cảm giác nặng mỏi và hạn chế ứ đọng máu. Đây là bài tập đơn giản, phù hợp với nhiều người bệnh và có thể thực hiện ngay tại nhà.
Người mới bắt đầu nên đi bộ nhẹ khoảng 10-15 phút mỗi lần, sau đó tăng dần thời gian tùy theo sức khỏe. Ngoài đi bộ, bạn có thể lựa chọn đạp xe nhẹ hoặc bơi lội để hỗ trợ tuần hoàn máu. Tuy nhiên, nếu chân đột ngột sưng đau, đau dữ dội hoặc có dấu hiệu bất thường, người bệnh nên ngừng tập và đi khám kịp thời.
Không cần bỏ hoàn toàn thể thao nhưng phải biết điều chỉnh cường độ
Người suy tĩnh mạch vẫn có thể tham gia nhiều hoạt động thể thao nếu tình trạng bệnh ổn định và không có chống chỉ định. Tuy nhiên, cường độ tập luyện cần phù hợp với sức khỏe, mức độ đau và khả năng vận động.

Chẳng hạn, người thích tập gym có thể cân nhắc squat nhẹ, hạn chế nâng tạ quá sức và tránh nín thở khi gắng sức. Với pickleball, nên bắt đầu ở cường độ vừa phải và nghỉ khi chân xuất hiện cảm giác căng tức.
>>> Xem thêm: Giãn tĩnh mạch chân có chơi pickleball được không?
Kê cao chân đúng cách khi nghỉ ngơi để giảm cảm giác nặng chân
Người bị suy tĩnh mạch nên kê cao chân khi nghỉ ngơi để giúp giảm cảm giác nặng mỏi, căng tức và phù chân. Bạn có thể nằm trên giường hoặc ghế dài, đặt một chiếc gối dưới chân sao cho chân được nâng lên thoải mái. Theo MedlinePlus thuộc Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ, người bệnh có thể kê chân cao hơn tim khoảng 5-15 phút mỗi lần, vài lần trong ngày nếu sức khỏe cho phép.
Không cần kê chân quá cao hoặc duy trì tư thế này suốt đêm vì có thể gây khó chịu, đau lưng. Bạn nên kết hợp kê cao chân với đi bộ nhẹ và thay đổi tư thế thường xuyên để hỗ trợ lưu thông máu. Tuy nhiên, kê cao chân chỉ giúp giảm triệu chứng, không thể chữa khỏi tình trạng suy van tĩnh mạch.
Hạn chế ngâm chân nước quá nóng khi đang bị suy tĩnh mạch
Người bị suy tĩnh mạch nên hạn chế ngâm chân bằng nước quá nóng vì có thể khiến chân nặng mỏi và căng tức nhiều hơn. Nhiệt độ cao làm mạch máu giãn ra, khiến triệu chứng khó chịu tăng lên ở một số người bệnh. Nếu muốn ngâm chân để thư giãn, bạn nên sử dụng nước ấm vừa phải và tránh ngâm quá lâu.

Người bệnh cũng không nên xông hơi hoặc chườm nóng kéo dài nếu thấy chân đau mỏi, phù nhiều hơn. Đặc biệt, ngâm chân bằng nước muối, gừng hay các loại lá không thể chữa khỏi suy van tĩnh mạch. Nếu chân thường xuyên đau nhức, phù hoặc nổi nhiều búi tĩnh mạch, bạn nên đi khám để được bác sĩ kiểm tra và tư vấn cách điều trị phù hợp.
Không xoa bóp mạnh hoặc tự áp dụng mẹo chữa suy tĩnh mạch trên mạng
Người bị suy tĩnh mạch không nên xoa bóp mạnh vào vùng chân có nhiều gân xanh hoặc búi tĩnh mạch nổi. Đặc biệt, nếu chân đang sưng đau, nóng đỏ bất thường, người bệnh cần tránh xoa bóp khi chưa rõ nguyên nhân. Ngoài ra, không nên tự làm theo các mẹo chữa suy tĩnh mạch trên mạng vì có thể khiến tình trạng chân trở nên nghiêm trọng hơn.
Một số thói quen người bệnh cần tránh gồm:
- Xoa bóp mạnh: Không dùng lực mạnh để ấn hoặc bóp vào vùng chân có tĩnh mạch nổi.
- Tự ý đắp lá: Một số loại lá có thể gây ngứa, kích ứng hoặc tổn thương da.
- Dùng kem bôi không rõ nguồn gốc: Không tin các sản phẩm quảng cáo có thể chữa khỏi suy tĩnh mạch.
- Chỉ chữa bệnh tại nhà: Không tự điều trị kéo dài khi chân ngày càng đau, phù hoặc nổi nhiều búi tĩnh mạch.
Chọn vớ giãn tĩnh mạch theo tư vấn chuyên môn, không chỉ theo giá
Người bị suy tĩnh mạch nên chọn vớ y khoa theo hướng dẫn của bác sĩ, không nên chỉ dựa vào giá cả hoặc mua theo cảm tính. Vớ y khoa tạo áp lực lên chân, giúp hỗ trợ lưu thông máu, giảm phù và cảm giác nặng mỏi. Tuy nhiên, mỗi người cần sử dụng loại vớ có kích thước, chiều dài và mức áp lực phù hợp với tình trạng bệnh.

Khi mua vớ, người bệnh nên được tư vấn và đo kích thước chân để chọn đúng loại. Đặc biệt, người có bệnh động mạch ở chân cần được bác sĩ kiểm tra trước khi sử dụng vớ áp lực. Ngoài ra, vớ y khoa chỉ giúp giảm triệu chứng, không thể chữa khỏi suy van tĩnh mạch nên người bệnh vẫn cần thăm khám và điều trị khi có chỉ định.
>>> Xem thêm: Vớ giãn tĩnh mạch: Công dụng, cách sử dụng và lưu ý quan trọng
Nếu mang vớ y khoa bị tê chân, đau hoặc hằn sâu, cần kiểm tra lại
Nếu mang vớ y khoa bị tê chân, đau hoặc hằn sâu trên da, người bệnh nên tháo vớ và kiểm tra lại kích thước, mức áp lực. Vớ quá chật có thể gây khó chịu, cản trở lưu thông máu và làm tổn thương da. Không nên nghĩ rằng vớ càng chặt thì hiệu quả càng tốt.
Những dấu hiệu cần chú ý khi mang vớ y khoa gồm:
- Đau hoặc tê chân: Bàn chân bị tê, đau tăng dần khi mang vớ.
- Ngón chân đổi màu: Ngón chân lạnh, tím tái hoặc nhợt nhạt bất thường.
- Da bị hằn sâu: Vớ để lại vết hằn sâu, gây đỏ da, phồng rộp hoặc trầy xước.
- Cảm giác quá chật: Vớ siết mạnh, khiến chân khó chịu và không thể mang lâu.
Đừng bỏ qua tình trạng da chân khô, ngứa hoặc sẫm màu
Người bị suy tĩnh mạch không nên chủ quan khi da chân xuất hiện tình trạng khô, ngứa hoặc sẫm màu, đặc biệt ở vùng quanh mắt cá chân. Đây có thể là dấu hiệu suy tĩnh mạch kéo dài, khiến da bị ảnh hưởng do máu lưu thông kém. Nếu không được chăm sóc đúng cách, da có thể bị viêm hoặc xuất hiện vết loét khó lành.

Để chăm sóc da chân, người bệnh nên:
- Giữ da sạch sẽ: Rửa chân nhẹ nhàng và lau khô sau khi tắm.
- Dưỡng ẩm thường xuyên: Sử dụng kem dưỡng ẩm phù hợp để hạn chế khô và nứt da.
- Tránh gãi mạnh: Không cào hoặc chà xát vùng da đang ngứa vì dễ gây trầy xước.
- Theo dõi màu sắc da: Chú ý khi da quanh mắt cá chân chuyển màu nâu sẫm, dày cứng hoặc xuất hiện vết thương.
Bảo vệ vùng chân có tĩnh mạch nổi, tránh va chạm gây chảy máu
Người bị suy giãn tĩnh mạch lâu năm cần tránh va chạm mạnh vào vùng chân có nhiều búi tĩnh mạch nổi. Những tĩnh mạch nằm sát da dễ bị tổn thương và chảy máu, đặc biệt khi da đã mỏng hoặc có vết loét. Vì vậy, người bệnh nên cẩn thận khi cạo lông chân, làm việc nhà hoặc chơi thể thao.
Nếu tĩnh mạch giãn bị chảy máu, hãy nằm xuống, nâng cao chân và dùng khăn sạch ấn trực tiếp vào vị trí chảy máu. Nếu máu chảy nhiều hoặc không cầm được, cần gọi cấp cứu ngay. Ngay cả khi đã cầm máu, người bệnh vẫn nên được kiểm tra y tế khẩn cấp để tránh chảy máu tái diễn.
Kiểm soát cân nặng và ăn uống hợp lý, không tin thực phẩm chữa khỏi suy tĩnh mạch
Duy trì cân nặng phù hợp có thể giúp giảm gánh nặng lên hệ tuần hoàn và hỗ trợ sức khỏe chung. Người bị suy tĩnh mạch nên xây dựng chế độ ăn cân bằng thay vì tìm kiếm một loại thực phẩm có khả năng chữa khỏi bệnh.

Một số thói quen có lợi gồm:
- Ăn đủ rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu chất xơ.
- Hạn chế ăn quá mặn, nhất là khi được bác sĩ khuyến cáo.
- Uống nước phù hợp với nhu cầu và bệnh lý đi kèm.
- Duy trì cân nặng hợp lý, kết hợp vận động thường xuyên.
Đừng mặc định mọi trường hợp phù chân đều do suy tĩnh mạch
Phù chân là biểu hiện thường gặp ở người suy tĩnh mạch, đặc biệt khi phải đứng hoặc ngồi lâu. Tuy nhiên, phù chân còn có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác như bệnh tim, thận, tác dụng phụ của thuốc hoặc huyết khối.
Người bệnh cần quan sát những điểm khác biệt như:
- Phù tăng dần vào cuối ngày hay xuất hiện ngay từ sáng?
- Phù một chân hay cả hai chân?
- Phù có giảm sau khi nằm nghỉ, kê cao chân không?
- Có kèm đau, đỏ da hoặc khó thở không?
Nếu chân đột ngột sưng đau, nóng đỏ, hãy đi khám kịp thời
Người mắc suy tĩnh mạch không nên chủ quan khi chân xuất hiện triệu chứng khác thường. Đặc biệt, sưng một bên chân đột ngột, đau bắp chân không rõ nguyên nhân, nóng hoặc đổi màu da có thể là dấu hiệu của huyết khối tĩnh mạch sâu.

Khi xuất hiện những triệu chứng này, người bệnh cần được đánh giá y tế khẩn cấp, không tự xoa bóp mạnh hoặc cố vận động để giảm đau.
Nếu có khó thở đột ngột, đau ngực, ho ra máu hoặc ngất, cần gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở cấp cứu ngay. Đây có thể là những biểu hiện của thuyên tắc phổi, một biến chứng nguy hiểm cần xử trí nhanh chóng.
Biết cách sơ cứu khi tĩnh mạch giãn bị chảy máu
Khi tĩnh mạch giãn bị chảy máu, người bệnh cần nhanh chóng nằm xuống, nâng cao chân và ép trực tiếp vào vị trí chảy máu để hạn chế mất máu. Tình trạng này có thể xảy ra khi búi tĩnh mạch nổi sát da bị va chạm hoặc tổn thương. Nếu không xử lý kịp thời, người bệnh có thể mất nhiều máu và gặp nguy hiểm.
Các bước sơ cứu khi tĩnh mạch giãn bị chảy máu:
- Bước 1 – Nằm xuống: Giúp người bệnh nằm ở vị trí an toàn, không đứng hoặc đi lại khi đang chảy máu.
- Bước 2 – Nâng cao chân: Nâng chân bị chảy máu cao hơn tim nếu có thể để giảm lượng máu chảy ra.
- Bước 3 – Ép trực tiếp vào vết thương: Dùng gạc hoặc khăn sạch ấn chắc và liên tục lên vị trí chảy máu cho đến khi máu ngừng chảy.
- Bước 4 – Gọi cấp cứu khi cần: Nếu máu chảy nhiều, không cầm được hoặc người bệnh chóng mặt, choáng, hãy gọi 115 ngay.
- Bước 5 – Đi khám sau khi cầm máu: Người bệnh cần được kiểm tra y tế khẩn cấp để xác định nguyên nhân và phòng tránh chảy máu tái diễn.
Khám và siêu âm Doppler khi triệu chứng kéo dài, không đợi chân nổi nhiều gân xanh
Theo ThS.BS Nguyễn Ngọc Thành tại Tĩnh Mạch An Viên, việc điều trị cần bắt đầu từ xác định đúng nguyên nhân và vị trí tĩnh mạch bị ảnh hưởng, thay vì chỉ quan sát những đường mạch nổi bên ngoài.

Thông qua thăm khám và siêu âm Doppler khi có chỉ định, bác sĩ có thể:
- Đánh giá dòng máu và hoạt động của van tĩnh mạch.
- Xác định vị trí có dòng máu trào ngược bất thường.
- Kiểm tra hệ tĩnh mạch nông và sâu khi cần.
- Lựa chọn phương pháp theo dõi hoặc điều trị phù hợp.
Tại Chuyên khoa Tĩnh mạch An Viên, người bệnh được đánh giá triệu chứng, tiền sử bệnh và tình trạng tĩnh mạch để xây dựng hướng chăm sóc phù hợp. Không phải trường hợp nào cũng cần can thiệp ngay sau thăm khám.
Tuân thủ hướng dẫn điều trị và tái khám, ngay cả khi chân đã đỡ đau
Người bị suy tĩnh mạch nên tái khám đúng lịch, ngay cả khi chân đã bớt đau và giảm phù. Bởi vì chân đỡ đau không có nghĩa là bệnh đã khỏi hoàn toàn. Người bệnh cần tiếp tục vận động nhẹ nhàng, chăm sóc chân và làm theo hướng dẫn của bác sĩ.

Trong câu chuyện điều trị của anh Nguyễn Thái Phong, 48 tuổi, tại Tĩnh Mạch An Viên, anh từng bị đau nhức, tê bì và phù chân, khiến việc đi lại khó khăn. Theo thông tin phòng khám chia sẻ, sau 5 ngày điều trị, chân anh đã giảm đau, bớt phù và đi lại dễ dàng hơn. Tuy nhiên, mỗi người có tình trạng bệnh khác nhau nên thời gian hồi phục cũng không giống nhau.
Trên đây là 20 lời khuyên dành cho bệnh nhân suy tĩnh mạch giúp bạn chăm sóc chân tốt hơn và giảm cảm giác đau mỏi hằng ngày. Nếu chân thường xuyên đau nhức, phù hoặc nổi nhiều búi tĩnh mạch, hãy đến Chuyên khoa Tĩnh Mạch An Viên để được bác sĩ kiểm tra và tư vấn cách điều trị phù hợp. Liên hệ hotline 098.559.4561 để được tư vấn và đặt lịch khám.
________________________________________________
AN VIÊN – ĐỊA CHỈ ĐIỀU TRỊ SUY GIÃN TĨNH MẠCH ĐÁNG TIN CẬY
Hotline: 0985594561




